تبلیغات
سینمــــــا اندیشــــــه - معرفی و نقد فیلم فارست گامپ ( Forrest Gump )

معرفی و نقد فیلم فارست گامپ ( Forrest Gump )

جمعه 6 اسفند 1389 11:14 ق.ظ

نویسنده : مهران نادری



فارست گامپ (۱۹۹۴)...در ستایش زندگی

Forrest Gump

Forrest Gump Poster

فارست گامپ یکی از خوش ساخت ترین فیلم هایی است که تاکنون دیده ام. فیلمنامه قوی که بر گرفته از رمانی به همین نام نوشته «وینستون گروم-۱۹۸۶» است به همراه بازی زیبای بازیگران آن و استفاده از جلوه های ویژه فراوان و متنوع فیلم زیبایی را خلق کرده است.

فیلم علیرغم نیشخند طعن آمیز به مسائل سیاسی دهه های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ امریکا هرگز به دام شعارهای اخلاقی یا ایدئولوژیک نمی افتد و در عین حال نیز فیلمی صرفا کمیک نیست.« امانوئل کانت » مفهوم « قصدیت بدون قصد» را در مورد اثر هنری تعریف می کند که از دیدگاه او در اثر هنری اجزای تشکیل دهنده فرم اثر چنان در لایه های پنهان اثر مخفی می شوند که در یک کلیت ارگانیک هیچ یک از مقصود هنرمند به صورت آشکار و عیان بروز داده نمی شوند. با این تعریف می بینیم که فیلم بدون پرداختن به مسائل یکسره شعارگونه (بر خلاف خیلی از فیلم های نقد اجتماع ما از قبیل زیر پوست شهر..رخشان بنی اعتماد) مسائل مختلفی را از استفاده ابزاری از ورزش در راه سیاست/ جنگ سرد/جنگ ویتنام و...به صورت نیشخند وار به شوخی می گیرد.فارست گامپ ساده دل و کند ذهن با بهره هوشی ۷۰ قهرمان فیلم است.فیلم با پرواز یک پر معلق در آسمان که از مسیر خیابان ها می گذرد /بر شانه مردی می نشیند و مجددا پرواز کرده و جلوی پای فارست به زمین می افتد ٬ آغاز می شود. اوست که پر را برداشته و لای تصویر آسمان کتاب خود می گذارد. دوران کودکی فارست با دوستی جنی می گذرد.دوست شدن آن ها کاملا تصادفی است. جنی به او کتاب خواندن (وظیفه و هدف هر دانش آموز) را می آموزد و فارست به او آویزان شدن از درخت را یاد می دهد.

در این فیلم ما با سه نگرش به زندگی از طرف بازیگران روبه رو هستیم :

۱- جنی / بوبو / سروان دان : هر سه این نمونه ها با هدفی که برای خود در آینده در نظر گرفته اند زندگی می کنند. برای هر سه آن ها زندگی راهی است که تنها باید خواست و رسید. جنی می خواهد از خودش به یک خواننده معروف برسد. بوبو می خواهد از خود به یک تاجر فروش میگو بسازد و سروان دان می خواهد چون نیاکانش قهرمان جنگ شود حتی با مرگش.

۲- مادر فارست/: او یک تقدیرگراست و معتقد است انسان تنها باید با تقدیر خود بسازد و کنار بیاید. تمام حرکت از دید او دعاست.

۳-فارست گامپ /: که پر (تصادف و حادثه) را لای دفترش می گذارد( اراده شخصی). در واقع فارست کم هوش با اراده خود و استفاده از عامل انتخاب در حادثه ها و اتفاقات زندگی به پیش می رود.

فارست اول بار به استعداد خاصش در دویدن وقتی پی می برد که بچه ها با سنگ او را می زنند و او فرار می کند. در واقع از حادثه پیش آمده فرار را اختیار می کند.در سکانسی زیبا فارست که قهرمان مسابقات راگبی شده است به دیدار «جان کندی» می رود. رئیس جمهور از همه یک سوال می پرسد(چه احساسی دارید؟) و آنها هم به صورت کلیشه ای یک جواب می دهند(افتخار) .گویا فارست هم این جواب را برای این سوال حفظ کرده اما وقتی رئیس جمهور همان سوال را از او می پرسد فارست می گوید به دستشویی احتیاج دارم.!! فارست میان آنچه از ذهنش می گذرد و آنچه بر زبانش می آید تفاوتی نیست. اما دورویی و دروغگویی دیگر انسان ها از او که اینگونه نیست ذهنیت احمق را بین مردم می سازد. او در واقع از سیاست و تعارف چیزی نمی داند ٬ بر خلاف دیگران که قربانی کردن حقیقت در پای مصلحت را ذکاوت نام نهاده اند.

فارست به جنگ می رود بدون اینکه کوچکترین اطلاعی راجع به هدف جنگ داشته باشد. آنجاست که با بوبو و سروان دان آشنا می شود. فارست به توصیه جنی عمل می کند که به او می گوید :به فکر قهرمان بازی نباش! هر جا خطری پیش آمد فرار کن !!» بوبو که نقشه ها برای تجارت میگو کشیده است کشته می شود و سروان دان که می خواهد قهرمان جنگ شود زخمی شده و پاهایش قطع می شوند. تنها یک حادثه خط باطل بر تمام برنامه ریزی های آنان می کشد. یکی دیگر از صحنه های جالب فیلم جایی است که فرمانده از فارست می پرسد :« هدف تو از خدمت در ارتش چیه !» و فارست فریاد می زند «هر چه شما بگین !» و فرمانده در برابر احمقانه ترین جواب از او تقدیر می کند. و یا صحنه ای که فارست در هنگام اخذ نشان لیاقت باسن زخمی خود را به رئیس جمهور نشان می دهد.

شاید یکی از زیباترین سکانس های تاریخ سینما صحنه ای است که فارست می خواهد در برابر اجتماع ضد جنگ از اهداف جنگ بگوید.افسری بلندگو را قطع می کند و تا دیگران بلندگو را وصل کنند و صدای فارست به گوش مردم برسد فارست حرفهایش تمام شده است. و این است آنچه مردم از سیاست و هدف جنگ شنیدند !!

فارست کشتی میگو خریده و به کار صید مشغول می شود.سروان دان که از یک رویای ایده آلیستی (قهرمان جنگ ) و ناگامی در آن به نیهیلیسم ضد مذهب و عقیده رسیده و الکلی شده است در میان مرز بین دو قطب ایده آلیسم و نیهیلیسم زندگی را از فارست می آموزد.او که به خاطر نجات بدن زخمی اش توسط فارست و ناکامی رویایش از او عصبانی بود حال از از او تشکر می کند. فارست به او یاد می دهد : زندگی یعنی از دل همین چیزهای به ظاهر کوچک و جزئی زندگی را ساختن !!

یکی دیگر از سکانس های به یاد ماندنی فیلم سکانسی است که در آن فارست برای مسابقات پینگ پنگ در ایام جنگ سرد به چین مائوئیستی می رود. او می گوید من برای بازی کردن رفتم اما نمی دانم چرا همه  از صفیر صلح ! و..از من نام می بردند.؟! فارست تنها بازی کردن را برای ذات آن دوست دارد و از استفاده ابزاری سیاستمداران از آن بی اطلاع است. همین سواستفاده از او در مصاحبه تلویزیونی اش تکرار می شود. گوینده از او می پرسد : چین چگونه بود ؟ و او جواب می دهد: مردم چیزی نداشتند / و گوینده بلافاصله جواب را سیاسی کرده و می گوید : نفی مالکیت خصوصی ..!

توفیق در صید میگو برای او از یک اتفاق حاصل می شود.اما او در مواجه با این حادثه اراده اش را بکار گرفته و ماندن میان دریا را انتخاب می کند و سالم می ماند. از کج بودن پاهایش برای سریع دویدن استفاده می کند. ضعف هوشی برای او عاملی است تا اراده اش را در زمینه های دیگر به کار گیرد.مثل سروان دان که چون پاهایش را بریده اند وزنه می زند تا دستهایش قوی شوند.

همان گونه که گفتم جنی می خواهد چیزی غیر از خودش شود.از کودکی آرزوی پرواز دارد.به گروه موسیقی می رود/به جنبش ضدجنگ می پیوندد/کولی می شود اما سرانجام خسته و مایوس به سوی فارست می آید که از او صاحب کودک شود. فارست گامپ تنها کسی است که می خواهد خیلی عادی به زندگی نگاه کند و  در همین جزئیات که دیگران ساده از آن ها می گذرند دقیق می شود . او ساده وار به ذات چیزها و مسائل نگاه می کند.نوشابه و بستنی برای او از دیدار با رئیس جمهور و صغیر صلح و قهرمان جنگ بودن مهم تر است. زندگی عادی برای او هدف است. آنقدر ساده که وقتی برای لذت بردن از ذات دویدن می دود و ده ها نفر از طیف های سیاسی و اجتماعی و..هر یک به هدفی دنبال او می دوند ناگاه می گوید : خسته شدم ! و به خانه بر می گردد.

فارست گامپ فیلمی در ستایش ذات زندگی ست.

بازیگران

عوامل تهیه

 جایزه‌ها

  • برنده جایزه اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد برای تام هنکس
  • برنده جایزه اسکار بهترین کارگردان برای رابرت زمکیس
  • برنده جایزه اسکار بهترین ویرایش فیلم برای آرتور اشمیت
  • برنده جایزه اسکار بهترین فیلم
  • برنده جایزه اسکار بهترین جلوه‌های ویژه
  • برنده جایزه اسکار بهترین فیلم‌نامهٔ اقتباسی برای اریک راث

 




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -